Her meme cerrahi, meme muayenesi öncesi öykü alırken, hastaya ait olabilecek risk faktörlerini sorgulamalıdır. Hasta için tanı yöntemlerini, izlem şeklini ve izlem aralıklarını planlarken hastaya göre kişiselleştirmelidir. Koruyucu yaklaşım ve riskli hastada erken tanı ancak dikkatli ve meme kanseri konusunda bilgili bir meme cerrahı ile sağlanır.
Meme kanseri görülme sıklığı yaşla artar. Tüm dünyada meme kanserinin en sık görülme yaşı 45-55 yaş aralığında, menopoz çevresi dönemdedir. Ancak Türkiye’ de meme kanseri 35-45 yaş aralığında da sık görülmektedir. Yani ülkemizde meme kanseri, iki farklı yaş grubunda yükseklik gösterir.
Tüm meme kanserlerinin %99’u kadınlarda, %1’ i erkeklerde görülür. Temel olarak kadın cinsiyetin hastalığı olmasına rağmen, erkeklerde de görülebileceği akılda tutulmalıdır.
Türk toplumu beyaz ırkta yer almaktadır. Beyaz ırkta, meme kanseri riski sarı ve siyah ırka göre daha fazladır. Siyah ırkta meme kanseri daha kötü seyirli ve hastalık daha kötü özelliklere sahip olarak ortaya çıkar. Sarı ırk ve kızılderililerde meme kanseri riski ve ölüm oranları beyaz ırktan daha düşüktür.
Tüm meme kanserlerinin %70-80’i sporadiktir. Yani sadece görüldüğü kişide ortaya çıkar ve kalıtsal özellik göstermez. Meme kanserlerinin %15 aileseldir. Yani kan bağı olan akrabalarda meme kanseri veya meme kanserine yatkınlık sağlayabilecek başka kanserler vardır. Meme kanserlerinin %5-10 oranında ise genetiktir. Yani genetik olarak kanser çıktığı kişinin kromozomlarıyla sonraki kuşaklara aktarılır ve kuşak atlamadan ortaya çıkar.
Meme kanserinin genetik geçişinde meme kanserine yol açan pek çok yatkınlık geni vardır. Bu genleri taşımak %15 ailesel kaynaklı meme kanseri riskini gösterir. Özellikle anne ve babası akraba olan bireylerde bu risk artar.
Kendisi meme kanseri geçiren kişilerde karşı memede meme kanseri gelişme riski tüm patolojik özelliklerden bağımsız olarak %0,1’ dir. Ancak karşı meme içinde risk artışına yol açacak patolojiye sahip hastalarda risk o hasta için kişiselleştirilerek değerlendirilmelidir.
Meme kanseri dışında herhangi bir kanseri olan kişilerde bazı kanser genlerinin hücre içinde aynı yolakları kullanması nedeniyle kansere yatkınlıkları artabilir. Ya da kişilerin daha önceki kanserleri için gördükleri tedavi örneğin meme, göğüs duvarı bölgesine radyoterapi almak meme kanseri riskini artırabilir.
Meme dokusu, temelde yağ ve meme dokusundan oluşur. İkisi arasındaki oran kişiden kişiye fark gösterir. Meme bez dokusu yoğun olan kişilerin meme kanseri riskleri daha yüksektir.
Kişinin kendi memesinde iyi huylu olarak tanımlanabilecek birtakım hastalıklar (proliferatif lezyonlar),meme dokusunda üreme ve çoğalma potansiyelleri nedeniyle meme kanseri riskini artırırlar. Her hastalık tipi kişisel riski değişik derecelerde etkileyebilir.
“Lobüler Karsinoma İn-Situ (LKIS)” (bazı tipleri hariç) kendisi bir kanser değildir. Ancak önemli bir kanser belirtecidir. Kişiye bağlı faktörlerle LKIS patolojisine sahip bir kişide 0-20 yıla kadar bir süre de meme kanseri gelişeceğini gösterir. LKIS saptanan kişiler risk azaltıcı tedavi yöntemleri konusunda bilgilendirilmeli ve uygun olan yöntemle tedavi edilmelidirler.
Erken adet görmek (menarş),geç menopoza girmek, yani kişinin hormonlara uzun süre maruz kalması meme kanseri riskini artırır. Doğum kontrol hapları (oral kontraseptifler) menopoz şikayetleri için kullanılan hormon ilaçları, bebek sahibi olmak için görülen hormon tedavileri de meme kanseri için risk artırıcıdır.
Hiç doğum yapmamak, ilk doğum yaşının 35 yaştan büyük olması meme kanseri için risk yaratır. 35 yaştan sonra doğuranlarla, hiç doğum yapmayanların karşılaştırıldığı çalışmalarda geç doğum yapanlarda risk hiç doğurmayanlardan daha yüksek bulunmuştur. Otuz yaş öncesi emzirmek meme sağlığı açısından iyi katkı sağlar. Hiç emzirmemek, 4 aydan az süre emzirmek, 30 yaşa kadar emzirmeyip sonra emzirmek meme kanseri için risk artırıcıdır.
Estrojen ve progesteron ve bazı steroid yapısındaki hormonlar meme kanseri üzerinde etkilidir. Uzun süre kullanılan doğum kontrol hapları, bebek sahibi olmak için görülen hormon tedavileri meme kanseri riskini artırırlar.
Kilolu olmak, vücut yağ oranının yüksekliği meme kanseri için risk faktörüdür. Vücut kitle indeksinin (VKİ) 28’ den büyük olması meme kanseri riskini artırır.
Düzenli alkol ve sigara kullanımı meme kanseri riskini artırır.
Çocukluk çağında göğüs duvarına alınan radyoterapiler (ışın tedavisi),çevresel radyasyona maruz kalmak meme kanseri riskini artırır.
Meme kanseri riskini artırırlar. Etkileri ölçülemez sübjektif verilerdir, ancak yoğun stres yaşayanlarda, şehirlerde yaşayanlarda, yüksek sanayi toplumlarında meme kanseri riski daha yüksektir.
Meme kanserinin tanısı, multidisipliner (birçok doktorun birlikte çalışarak karar verdiği) bir yaklaşım gerektirir. Meme kanserinin tanısı bu konuda çalışan doktorların ortak kararı ile tanı konur. Meme kanserinin klinik tanısını meme cerrahi, radyolojik tanısını meme radyoloğu, doku tanısını ise meme patoloğu koyar.
Hastanın Kendisi: Meme kitlelerinin 1/3’ ü hastanın kendisi tarafından fark edilir.
Genel Cerrahi Uzmanı (Meme Cerrahi): Genel cerrahi uzmanları meme konusunda eğitimlidirler ve memede bulunan bir kitlenin iyi ya da kötü huylu olduğuna karar verecek kişiler genel cerrahlardır. Özellikle meme hastalıkları ve cerrahisiyle uğraşan genel cerrahi altında bir grup doktor meme hastalıkları ve kanseri konusunda daha deneyimlidirler. Meme cerrahları, meme kanser cerrahisinin tüm aşamalarını gerçekleştirirler.
Radyoloji Uzmanı: Radyolojik yöntemlerle hastanın yaşına uygun olarak, mammografi (meme filmi),meme ultrasonografisi ve meme MR görüntüleme ile memede saptanan kitlenin özelliklerine göre meme cerrahına bilgi sağlarlar. Görüntüleme eşliğinde kitleden kesici iğne biyopsisi yapar ve uygun şartlarda patolojiye gönderirler.
Patoloji Uzmanı: Kendilerine gelen materyale uyguladıkları birtakım işlemler sonrasında, özel boyanmış parçayı mikroskop altında incelerler. Hücresel özelliklerine göre meme kanseri tanısını koyarlar.
Tedaviyi planlarken tüm bu doktorlara, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, moleküler biyoloji ve genetik uzmanı da eklenir.
Her meme kanseri hastasının tedavi kararında; meme cerrahı pekçok faktörü, hastalığın ve hastanın özelliklerini birlikte değerlendirir!
gibi pekçok faktör meme kanseri tedavisi kararında etkilidir.
Memede kanser nedeniyle oluşan kitleler genel olarak ağrı yapmazlar. Kanserin tipine ve hastanın memesinde bulunan diğer değişikliklere bağlı olarak kansere ağrı eşlik edebilir. Ağrı meme kanserine tanı koyduran bir bulgu değildir.
Prof. Dr. Betül BozkurtMeme ve Endokrin Cerrahisi 
Prof. Dr. Betül Bozkurt